Γύρω στα μέσα της δεκαετίας του '80 εφαρμόστηκαν από την Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών τα πρώτα πιλοτικά προγράμματα πρόληψης στο χώρο του σχολείου και στην περιβάλλουσα κοινότητα, βασισμένα σε αντίστοιχα προγράμματα άλλων χωρών της Ευρώπης. Τα προγράμματα αυτά διαπνέονται από μια φιλοσοφία ευρύτερης προσέγγισης της πρόληψης της χρήσης ναρκωτικών. Αυτή δεν εστιάζεται στην ίδια τη χρήση και στους κινδύνους από αυτή. Δεν αποβλέπει σε άμεσα αποτελέσματα. Επικεντρώνεται κυρίως στις αιτίες του προβλήματος, επιδιώκοντας την προαγωγή της γενικότερης ψυχοκοινωνικής υγείας των νέων (ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, μείωση του συναισθήματος μοναξιάς, ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας, αντιστάσεων σε αρνητικές επιρροές, ικανότητας λήψης υπεύθυνων αποφάσεων για τον τρόπο ζωής) μέσω μιας αμιγούς εκπαιδευτικής διαδικασίας βασισμένης σε σύγχρονες μεθόδους ενεργητικής μάθησης.

 Στην προσέγγιση αυτή στηρίχθηκε και η πρώτη συστηματική προσπάθεια εφαρμογής προγραμμάτων πρόληψης στη χώρα, από τον ΟΚΑΝΑ το 1995, με το σχεδιασμό ενός προγράμματος ανάπτυξης Κέντρων Πρόληψης (Κ.Π.) ανά την Ελλάδα. Τα Κ.Π. λειτουργούσαν σε συνεργασία του ΟΚΑΝΑ με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αναγνωρίζοντας τη συμβολή των τοπικών κοινωνιών στο έργο της πρόληψης. Τα Κέντρα Πρόληψης χρηματοδοτούνται ισόποσα από το Υπουργείο Υγείας και από το Υπουργείο Εσωτερικών. Με τον Νόμο 3966, ΦΕΚ Α, τ. 118/24-5-2012, Άρθρο 58, τα Κέντρα Πρόληψης απέκτησαν ένα νομοθετημένο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας και μετονομάστηκαν σε "Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας". 
  Στο πλαίσιο της αναδιοργάνωσης του πεδίου της πρόληψης και αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, με τον Ν. 5129/2024 (ΦΕΚ Α΄ 124/1.8.2024), «Ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης», θεσμοθετήθηκε ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ). Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 29 του Ν. 5129/2024, ο ΕΟΠΑΕ αποτελεί νέο ενιαίο φορέα στον τομέα της πρόληψης και αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, στον οποίο εντάχθηκαν το σύνολο των δομών, μονάδων, υπηρεσιών και προγραμμάτων του Οργανισμού Κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ). Ο ΕΟΠΑΕ υπεισέρχεται ως καθολικός διάδοχος του ΟΚΑΝΑ στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, σύμφωνα με τις προβλέψεις της ισχύουσας νομοθεσίας και το Κέντρο Πρόληψης ΟΡΦΕΑΣ συνεργάζεται με τον ΕΟΠΑΕ. Η δημιουργία του ΕΟΠΑΕ εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια διαμόρφωσης ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου για την πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση, τη θεραπεία και την κοινωνική επανένταξη στον τομέα των εξαρτήσεων. Για τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας σε συνεργασία με τον ΕΟΠΑΕ η νέα θεσμική πραγματικότητα διαμορφώνει ένα επικαιροποιημένο πλαίσιο συνεργασίας και διασύνδεσης με τον ΕΟΠΑΕ, με κοινό προσανατολισμό την ενίσχυση της πρόληψης και της προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας στην κοινότητα. Το Κέντρο Πρόληψης Π.Ε. Ροδόπης ΟΡΦΕΑΣ σε συνεργασία με τον ΕΟΠΑΕ συνεχίζει να υλοποιεί το έργο του στον τομέα της πρόληψης, σε συνεργασία με τους αρμόδιους θεσμικούς και κοινωνικούς φορείς, με σταθερό προσανατολισμό την ενδυνάμωση της κοινότητας, την προαγωγή της ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και την πρόληψη των εξαρτήσεων.

 Τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας σε συνεργασία με τον ΕΟΠΑΕ εφαρμόζουν προγράμματα πρόληψης, βασισμένα στη φιλοσοφία της αγωγής και της προαγωγής της υγείας, και επιδιώκουν την ευαισθητοποίηση των φορέων και των πολιτών των τοπικών κοινωνιών, με σκοπό την ενεργοποίησή τους στον αγώνα της πρόληψης.

Τα προγράμματα που αναπτύσσουν τα Κέντρα Πρόληψης απευθύνονται:

·        -  Σε γονείς

·         -  Σε μαθητές και εφήβους

·         -  Σε στρατευμένους

·         -  Σε αθλητικούς συλλόγους και ομάδες

·         -  Σε επαγγελματίες που έρχονται σε άμεση επαφή με το πρόβλημα (εκπαιδευτικούς, προπονητές, αστυνομικούς, επαγγελματίες υγείας, ιερείς, στρατιωτικούς κ.ά)

·         -  Σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες (παλιννοστούντες, πρόσφυγες, μειονοτικές ομάδες, φυλακισμένους κ.ά)

·         -  Στην ευρύτερη κοινότητα

Οι στόχοι τους, ανάλογα με την ομάδα στην οποία απευθύνονται και τη διάρκεια της παρέμβασης, είναι:

·         - Η ενδυνάμωση, υποστήριξη και εκπαίδευση των νέων ώστε να υιοθετήσουν μια θετική στάση ζωής και να αναπτύξουν δεξιότητες που να αντιστέκονται στη χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών, αλλά και σε άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές (τζόγος, διαδίκτυο κ.α).

·         - Η συμβουλευτική και υποστήριξη της οικογένειας με σκοπό την ενίσχυση του γονεϊκού ρόλου και τη βελτίωση της επικοινωνίας.

·         - Η ευαισθητοποίηση καθηγητών και δασκάλων σε θέματα πρόληψης, η ενίσχυση του παιδαγωγικού τους ρόλου και η ενδυνάμωση των σχέσεων εκπαιδευτικών -μαθητών.

·         - Η ενημέρωση των ενδιαφερομένων για τα υπάρχοντα θεραπευτικά προγράμματα

·         - Η πληροφόρηση, ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση της ευρύτερης κοινότητας